update

Kerkzijnonline.nl is vernieuwd en biedt nog meer praktische tips en informatieve blogs 

Hoe ben je als kerk online aanwezig? Hoe zet je sociale media in als geloofsgemeenschap? Waar moet je op letten bij het beheer van een kerkelijke website? Het zijn een paar voorbeelden van vragen die aan bod komen op de vernieuwde site van kerkzijnonline.nl. 

Sinds een paar jaar vind je op kerkzijnonline.nl praktische tips en adviezen over hoe je als kerken op een goede manier online zichtbaar kunt zijn. Om kerken nog beter van dienst te zijn, is de website vernieuwd. Zo is er meer ruimte gekomen voor actuele informatieve blogs. Ook vind je er best-practice verhalen, waarin kerkelijke vrijwilligers uit diverse kerken vertellen over hoe zij de online communicatie inzetten. Daarnaast komt er meer ruimte voor het uitwisselen van kennis en ervaring via de online community.

Laagdrempelig en praktisch

Natuurlijk is elke kerk anders, maar voor de meeste kerken geldt wel dat de communicatie door vrijwilligers wordt gedaan. En die vrijwiligers zijn vaak beperkt in hun tijd en hebben ook niet altijd een professionele achtergrond in communicatie of webredactie. Daarom is voor kerkzijnonline.nl het uitgangspunt altijd geweest om laagdrempelige en praktische adviezen te geven. Bovendien is het advies gratis. 

Erjan van der Linde van kerk-zijn online vertelt: ‘De kerk heeft een belangrijke boodschap. Dat beperkt zich niet alleen tot de kansel. Online, via het internet en sociale media, zijn er heel veel kansen bijgekomen. Zo kun je via social media en apps het contact met gemeenteleden beter onderhouden. Maar ook kun je mensen bereiken die niet zondags in de kerkbanken zitten. Veel kerken zien die kansen, maar het ontbreekt ze aan tijd of kennis om deze kansen te benutten. Met kerk-zijn online willen we dienstbaar zijn aan deze kerken en hen helpen online beter zichtbaar te zijn.’

Inspiratieavonden najaar 2018

Naast de website en de online community, staan er voor najaar 2018 weer  inspiratieavonden gepland. Er komen bezielende workshops over welke online mogelijkheden je hebt als kerk en gaan hierover met elkaar in gesprek.

Kerk-zijn online is een initiatief van Deputaten Kerk en Media van de Christelijke Gereformeerde Kerken en wordt mede gedragen door het Deputaatschap Administratieve ondersteuning van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt. 

sociale media

Welke sociale media kies je als kerk?

Heel veel kerkmensen gebruiken sociale media, vaak zelfs meerdere. Daarom is het slim om als kerk sociale media te gebruiken in je communicatie met gemeenteleden.

tip: ‘Voor contact met jongeren blijf ik als predikant op Instagram’

Maar welke sociale media zet je in, het zijn er namelijk zo veel? Facebook, Instagram, Twitter, Pinterest, LinkedIn, YouTube, Vine etc. Welke zijn geschikt om te gebruiken als kerk?

Wie wil je bereiken?

Een basisadvies dat overal terug te vinden is, is om vooraf doelgroep en doelen te bepalen: wie wil je als kerk bereiken met sociale media en waarom? En welk sociaal medium wordt veel gebruikt door de doelgroep? Onderstaand schema geeft je alvast een beetje inzicht:

Gebruik van sociale media in 2017 in Nederland (bron: Marketingfacts)

Denk goed na over je keuze

Dominee Wim de Bruin schreef eerder voor Kerk-zijn online een blogserie over het effectief gebruik van sociale media door predikanten. Welk sociaal medium je inzet om je doel te gebruiken, vraagt bewuste doordenking, meent hij. Is dit ‘voorwerk’ in orde, dan heb je als kerk en/of predikant al een flinke slag gemaakt in het succesvol inzetten van sociale media.

tip: ‘Voor contact met jongeren blijf ik als predikant op Instagram’

Stel dat je als kerk actief bent op Facebook, Twitter en Instagram (kijk trouwens eens hoe aantrekkelijk deze gemeente het aanpakt op Instagram). Wie zorgt ervoor dat er regelmatig posts geplaatst worden en reageert op comments?

Afspraken maken

Het is belangrijk dat je binnen de kerk de volgende zaken duidelijk afspreekt:

  • Beheer: Wie beheert welk sociaal medium? (stel altijd minstens 2 beheerders aan).
  • Hoofddoel: Wat is het hoofddoel van elk sociaal medium? Pas daar de content op aan.
  • Webcare: Hoe ga je om met mogelijke (gevoelige) discussies via sociale media? Laat je dat gebeuren, grijp je op den duur in of sta je dat niet toe?
  • Eindverantwoordelijk: Wie is eindverantwoordelijk voor alle communicatie via sociale media? De predikant, iemand uit de kerkenraad, de coördinator van het communicatieteam?

Tot slot: zet liever 1 medium heel goed in dan 5 onvoldoende!


Lees hier meer informatieve blogs over sociale media of meld je aan voor onze nieuwsbrief.

instagram

Predikant op Instagram: ‘Voor contact met jongste jongeren blijf ik er present’

Het sociale medium Instagram lijkt door weinig predikanten te worden gebruikt. PKN-predikant ds. Jan Holtslag behoort dan ook tot een kleine minderheid die Instagram actief inzet. 

Sinds een kleine 3 jaar zit ik op Instagram en gebruik ik het sociale medium als predikant. Ik heb inmiddels zo’n 230 volgers en ruim 530 foto’s (berichten) geplaatst.

Wat wil ik met Instagram?

Mijn doel met Instagram was en is om meer contact te krijgen met jongeren en niet-kerkelijk betrokkenen in de plaats waar ik predikant ben. Dit contact is er door het liken van andermans foto’s, het reageren op foto’s en door zelf foto’s te posten.

Het is een positieve ervaring om door de foto’s een kijkje te krijgen in het leven van mensen die ik volg. Je wordt er deelgenoot van gemaakt en dat is mooi. Door foto’s van anderen te liken ben ik ook zichtbaar voor hen. Daarbij hoop ik dat dit Instagram-contact positief doorwerkt in eventueel contact in het ‘echte leven’.

Wat voor foto’s post ik?

De foto’s die ik post zijn divers. Wanneer ik op zondag elders voorga, post ik standaard een foto van het kerkgebouw. Andere foto’s gaan over kerkelijke activiteiten waar ik ben. Zo laat ik zien waar mijn werk als predikant uit bestaat. Foto’s met mensen erop worden meer geliked.

Ik plaats ook af en toe privéfoto’s, soms van een verjaardag, een andere keer van eten of een speciaal biertje. Ook werkzaamheden in en rondom het huis kunnen aardig zijn om op Instagram te plaatsen. Een enkele keer plaats ik foto’s over mijn hobby: wielrennen.

holtslag

Selfie populair onder jonge likers

Foto’s waar ikzelf of andere mensen op staan krijgen de meeste likes. De selfie is populair onder jongere likers, merk ik. Indertijd ben ik op Instagram gegaan om met name hen, de jongeren, te bereiken. Toch merk ik dat de gebruikersgroep verandert en tegenwoordig ook steeds meer ouderen Instagram gebruiken. Het aantal likes van jongeren loopt terug, zij lijken voor Snapchat te kiezen.

Het betekent dat de functie van Instagram verschuift. Mogelijk wordt het sociale medium daardoor niet alleen minder functioneel voor mij maar zelfs functieloos. Ouderen tref ik namelijk ook aan op Facebook, mijn jongere Instagram-volgers veel minder.

Het grootste voordeel voor mij van Instagram blijft daarom voorlopig het contact met de jongste jongeren onderhouden. Zo lang ik via dit sociale medium met hen in contact kan blijven komen, ben ik op Instagram present.

kerk

‘Ben je als kerk aanwezig in je virtuele buurt?’ Ds. Lennart Aangeenbrug over social media en de kerk

lennart aangeenbrugPredikant en sociale-mediakenner ds. Lennart Aangeenbrug is één van de workshopleiders tijdens de inspiratieavonden 2016.

In zijn workshop laat hij zien hoe kerken sociale media (nóg) beter kunnen gebruiken. A.s. donderdag is ook Lennart present in Assen. We stelden de predikant 4 vragen.

Virtuele buurt

  1. Wat is het belangrijkste dat u de deelnemers wilt meegeven tijdens de workshop ‘Sociale media (nóg) beter als kerk gebruiken’?

“Sociale media zijn een digitale variant van de ontmoeting rondom de dorpspomp. Als je als kerk je rol in de samenleving serieus wilt nemen, zul je ook zeker moeten nadenken over je aanwezigheid in je eigen virtuele buurt. Aanwezigheid moet dan niet verward worden met verdieping. Sociale media zijn een relatiemiddel.”

Besef ontbreekt

  1. Bent u tevreden over het gebruik van sociale media door kerken?

“Niet altijd. Sociale media worden nogal eens gebruikt om het Evangelie maar eens door te gaan geven aan mensen die anders niet in de kerk komen. Of er ontbreekt een besef wat sociale media precies zijn.”

Nieuwe mensen leren kennen

  1. Wat is als predikant uw favoriete sociale medium?

“Facebook. Daar komen de mensen uit de dorpen waar we kerk zijn bij elkaar. Het is voor mij een graadmeter voor wat er speelt. Ook leer ik door Facebook snel en eenvoudig veel nieuwe mensen kennen.”

Advies aan kerken

  1. Welk sociaal medium adviseert u kerken zeker in te zetten?

“Facebook natuurlijk, al kun je ook Instagram heel mooi gebruiken om met foto’s iets te vertellen over wat je doet. Vervolgens kun je Instagram koppelen aan Facebook.”

Nog een vraag aan ds. Lennart Aangeenbrug? Stel ´m onder dit blog.

 

twitter

Is Twitter het wel waard om als kerk mee te experimenteren?

RipTwitterJe kunt kerken adviseren met Twitter te gaan experimenteren maar heeft Twitter eigenlijk nog wel toekomst?

Deze opmerking volgde op ons blog over het gebruik van Twitter door kerken. Het is een goede en relevante opmerkingen, vindt Esther de Hek (lid van het projectteam van ‘Kerk-zijn online). Daarom gaat zij er in dit blog dieper op in.

Begin deze maand was de hashtag ‘#RIPTwitter’ populair op Twitter. Twitter had aangekondigd wijzigingen aan te brengen in de tijdlijn en dit schoot veel twitteraars in het verkeerde keelgat. Even daarvoor waren cijfers gepresenteerd waaruit bleek dat het aantal actieve twitteraars ook in Nederland flink was teruggelopen.

Sterfhuis

De cijfers liegen er niet om: de populariteit van Twitter is tanende. Het aantal actieve gebruikers daalt, vooral veel jongeren verlaten het sociale medium, juist een leeftijdsgroep die Twitter nodig heeft voor de toekomst. Ook doet het bedrijf het slecht op de beurs. Is een advies aan kerken om met zo’n ‘sterfhuis’ te gaan experimenteren wel op z’n plek, kun je je afvragen?

Het relatief kleine Twitter is groot genoeg om als lokale kerk honderden mensen te bereiken. Een prachtkans dus.

Hyves na?

Zonder de ogen te sluiten voor bovenstaande feiten is Twitter het nog steeds waard ook door kerken serieus genomen te worden, geloof ik. Ik acht de kans niet groot dat Twitter – zoals wel gezegd wordt –  het ooit zo populaire Hyves nagaat dat eind 2013 opgeheven werd als sociaal netwerk.

Maar al zou het sociale medium over 3 jaar niet meer bestaan, dan nog is het advies om als kerk actief op Twitter te zijn op zijn plaats.

Waarom?

  1. Het relatief kleine Twitter is groot genoeg om als lokale kerk honderden mensen te bereiken. Een prachtkans dus.
  2. Twitter ontwikkelde zich afgelopen jaren tot sociaal medium waarmee je niet de massa moet willen bereiken maar specifieke doelgroepen. Juist voor lokale kerken (die niet voor massa hoeven te gaan) zijn Twitter-doelgroepen daarom interessante doelgroepen. We hebben het dan bijvoorbeeld over: buurtbewoners, medechristenen in buurt en/of plaats, lokale partners als wijkzorg, wijkcentra, de Voedselbank, Vluchtelingenwerk, andere kerken in buurt en/of plaats, collega-predikanten en –pastores, twitterende gemeenteleden.
  3. Twitter biedt specifiek mogelijkheden om bij deze doelgroepen onder de aandacht te komen, hun interesse te wekken, hen van informatie te voorzien, met hen in contact te komen en het gesprek aan te gaan.
  1. Door zijn sterke opinie- en informatiefunctie biedt Twitter kerken de kans om mee te doen met het maatschappelijk debat en zo kerk midden in de samenleving te zijn.

Er is alleen te weinig best practice, dus is het goed om als kerk gewoon het experiment aan te gaan.

Account in onbruik geraakt

In het vorige blog over Twitter schreef ik al dat een kerkelijk Twitter-account effectief inzetten visie, tijd en energie vraagt. Simpel is dat niet, daar moeten we eerlijk in zijn.

Dat we nog te weinig zien dat Twitter relevant kan zijn voor lokale kerken komt met name omdat kerken nog niet vaardig lijken Twitter actief in te zetten. Gebruiken kerken Twitter dan doen ze dit vaak zonder visie op doel, doelgroep en content.

Of een account is ooit aangemaakt maar al snel in onbruik geraakt. Ook heerst de gedachte dat Twitter overbodig is omdat de kerk met het grotere en makkelijker in te zetten Facebook toch iedereen bereikt.

Dat Twitter niet bruikbaar kan zijn voor lokale kerken is daarmee echter nog niet aangetoond. Er is alleen te weinig best practice, dus is het goed om als kerk gewoon het experiment aan te gaan.

Tips

Weten hoe je dit aanpakt? Blijf ons volgen, binnenkort delen we enkele handzame, werkbare tips om als lokale kerk te (her)starten met effectief twitteren.

offline

Johannes van den Akker: ‘Vasten van sociale media is saai en niet sociaal’

johannesOok deze Vastentijd (of Veertigdagentijd) doen mensen het weer: vasten van sociale media. Ze gebruiken komende weken minder Twitter, Facebook en Instagram of zijn er totaal afwezig.

Enkele jaren geleden vastte ook Johannes van den Akker – inmiddels abt van het Amsterdamse Kleiklooster – 40 dagen van sociale media. Over hoe dit hem beviel, blogde hij naderhand op Social Missie. Met toestemming van Johannes plaatsen wij zijn blog opnieuw.

Iets meer dan 40 dagen geleden schreef ik hier op Social Missie waarom je wel of niet zou moeten vasten van sociale media. Ik heb het gedaan, maar het is me niet goed bevallen. Ik zal uitleggen waarom.

Het had vele voordelen…

Natuurlijk had het vele voordelen, het thuisfront was blij dat ik wat minder vaak met m’n telefoon in de weer was, ik kon niet acuut mijn mening spuien over allerhande zaken en ik had meer rust voor het lezen van boeken, kranten en artikelen voor m’n studie. Kortom, ik liet me (sociaal) beperken tot mijn fysieke omgeving en hoefde dat niet uit te breiden met een digitale omgeving.

En toch is het me niet goed bevallen

Het belangrijkste nadeel was dat je veel zaken minder (intensief) meemaakt. Bijvoorbeeld het gemeenschapsleven van de gemeenschap waar ik bij hoor, Stroom Amsterdam. Zonder Facebook werd mijn deel van het gemeenschapsleven beperkt tot de fysieke ontmoetingen; ik heb gemerkt dat dat ineens wel heel weinig is.

Je mist verjaardagen, je mist geboortes (ja, na een paar dagen ben je er wel van op de hoogte), je mist hulpvragen voor activiteiten rondom Stroom, je mist het hele voorbereidingstraject / toeleven naar de Stille Week. En zo kan ik nog wel even doorgaan.

Mijn participatiegraad binnen de gemeenschap was simpelweg op een erg laag pitje gezet. Of de anderen dat gemerkt hebben? Misschien niet, maar dat is niet zo belangrijk.

In m’n eentje tv kijken

Een ander nadeel in dit verlengde: met sommige tweeps ‘trek je bijna dagelijks op’ en deel je wat je bezighoudt of opvalt of stoort of inspireert of… En met sommigen doe ik dat al zo’n vier jaar. En dan stopt dat ineens.

En als laatste. De afgelopen veertig dagen heb ik alleen, in ‘m’n eentje’ TV gekeken. Althans, zo voelde dat. Want ik kon niet met anderen bespreken of becommentariëren wat ik zag. Ik kon niet lezen wat anderen vonden van gesprekken en interviews.

Het was saai

Maar daarom ook niet sociaal? Onder andere. Maar ook omdat er tegenwoordig zo veel op internet staat en wordt gepubliceerd dat je elkaar nodig hebt om op de krenten in de pap gewezen te worden. En te wijzen. Jullie hebben een hoop gemist aan boeiende artikelen die ik heb gelezen en niet heb kunnen delen :-).

Het had invloed op mijn ‘belonging’

Gerard Delanty merkt in zijn boek ‘Community’ op dat communicatie als medium de belangrijkste expressie is van ‘belonging’. Ik heb gemerkt dat dat klopt. Het had invloed op mijn belonging ten opzichte van Stroom, vrienden op Twitter en Facebook.

Ja, er wordt nog al eens besmuikt gesproken over het sociale van sociale media. En dat snap ik best. Natuurlijk doe je je soms beter voor dan je bent, maar dat doe je voor de telefoon ook. En natuurlijk zijn er gradaties in vrienden op Facebook, maar ook die gradaties zijn op een feestje prima aan te wijzen.

Waarom ik hier nog weer eens dat sociale onderstreep? Omdat ik heb gemerkt dat het van groter belang is in ons hedendaagse repertoire van sociale vaardigheden dan vaak wordt gedacht. Nee, dat geldt niet voor iedereen. Maar ja, dat geldt wel voor een steeds grotere groep mensen.

En niet te vergeten – dit is immers een blog voor onder andere voorgangers en dominees – dat geldt ook bij jou in de kerk. Belonging, ook middels Facebook en Twitter. Hou je daar rekening mee?

twitter

‘Experimenteer als kerk minstens een halfjaar met Twitter’

Foto EstherKerken lijken niet goed raad te weten met Twitter en maken er daarom weinig actief maar vooral effectief gebruik van. Dat is jammer, vindt Esther de Hek, lid van het projectteam van Kerk-zijn online en zelf actief twitteraar.

Kerken zouden volgens Esther minstens een halfjaar actief op Twitter moeten zijn om zelf te ontdekken welke mooie kansen dit sociale medium de kerk biedt.

Twitter is in Nederland een bekend sociaal medium, 2,6 miljoen Nederlanders hebben een account. Vergeleken met Facebook (9,6 accounthouders in Nederland) is Twitter echter een kleintje en – niet onbelangrijk – ook een ingewikkelder sociaal medium.

Ik merk dat veel mensen het nut van Twitter niet inzien en twitteren daarom verspilde tijd vinden. Dat is jammer, vooral omdat er zo voor bepaalde gebruikersgroepen kansen blijven liggen. Bijvoorbeeld voor kerken.

Van interactie is nauwelijks sprake, er wordt vooral gezonden.

Tweets van kerken zijn heel vaak saai

Predikanten hebben afgelopen jaren Twitter wel ontdekt, een aanzienlijk deel van hen twittert dan ook. Maar kerken zelf – dus lokale kerkelijke gemeenten – lijken niet goed raad te weten met het sociale medium. Ze hebben wel accounts maar:

  • op meer dan de helft gebeurt niets (‘slapende accounts’);
  • ze tellen vaak minder dan 100 volgers;
  • van interactie is nauwelijks sprake, er wordt vooral gezonden;
  • de tweets zijn heel vaak saai.

We volgen eerder de predikant

Dat dit het beeld is, moeten we eerlijk onder ogen zien en niet wegwuiven. Een persoonlijk Twitter-account effectief inzetten vraagt visie, tijd en energie, een ‘zakelijk account’ zonder persoonlijk gezicht nog veel meer. Want daar zit de eerste hobbel voor een kerkelijke gemeente die present is op het sociale medium Twitter: de zogeheten ‘likeability’ van mensen op sociale media is veel groter dan van organisaties, zo blijkt. We volgen op Twitter dus eerder de predikant van een kerkelijke gemeente dan het account van de gemeente zelf.

Twitter is een handig medium om informatie en opinies te delen en biedt zo kansen om kerk midden in de samenleving te zijn.

Minstens een halfjaar actief experimenteren met Twitter

Toch is het een gemiste kans voor kerken om Twitter te parkeren als moeilijk of onbruikbaar sociaal medium. Kerken die zich online beter en effectiever willen presenteren (en daar ondersteunt Kerk-zijn online kerken bij) doen er goed aan minstens een halfjaar lang actief te experimenteren met een eigen Twitter-account.

Waarom?

  1. Twitter kan de online communicatiekracht en het profiel van een kerk flink versterken.
  2. Ook is het een ideaal medium om als kerk (publieke) informatie van bijvoorbeeld je website en Facebook-pagina nog een keer te delen via de hyperlink naar die informatie.
  3. Twitter kan lokale kerken van dienst zijn bij het contact onderhouden (via interactie) met diverse doelgroepen, onder andere geïnteresseerde niet-kerkleden.
  4. Daarbij is het een handig medium om informatie en opinies te delen en biedt zo kansen om kerk midden in de samenleving te zijn.

Relevantie van je content is inmiddels bijna het belangrijkste voor je effectiviteit op sociale media.

Hoe pak je dit aan?

Natuurlijk moet je zo’n Twitter-experiment van een halfjaar niet out of the blue als kerk gaan opzetten. Daar gaat een traject aan vooraf, zoals doelgroepbepaling en nagaan wat relevant is om via Twitter naar buiten te brengen (relevantie van je content is inmiddels bijna het belangrijkste voor je effectiviteit op sociale media).

In een vervolg op dit blog geef ik enkele handzame, werkbare tips om als lokale kerk te (her)starten met effectief twitteren. Mijn streven is om de gebruiksdrempel zo laag mogelijk te houden; kerken hebben immers geen social-media-managers in dienst die hun online presentie regelen.

1 tip alvast:

  • Geef het Twitter-account van een lokale kerk een gezicht door in de Twitter-bio te vertellen wie er namens het account twittert (bijvoorbeeld de gemeentepredikant en een andere actieve, capabele twitteraar uit de gemeente).
gedragdscode

Gedragscode of regels voor kerken op sociale media nodig?

Hoe gedraag jij je als kerkelijke vertegenwoordiger op sociale media? Zijn er spelregels of zelfs een gedragscode nodig?

Uiteindelijk kiest iedere predikant, ambtsdrager of jeugdleider een eigen stijl op sociale media en deelt wat hij/zij denkt dat goed is om te delen. Zo simpel is het uiteindelijk. Dit roept onder andere de vraag op of er een gedragscode moet komen voor het gebruik van sociale media door mensen die voor de kerk werken.

De Christelijke Gereformeerde Kerken (waar ik deel van uitmaak) hebben zo’n gedragscode niet. De Protestantse Kerk Nederland (PKN) heeft er wel één, zij het dat het een ‘handreiking’ heet. De ‘Handreiking voor predikanten en kerkelijk werkers voor het gebruik van sociale media’ is als appendix toegevoegd aan de ‘Beroepscode en gedragsregels voor predikanten en kerkelijk werkers’. Je vindt de beroepscode hier.

Gebruik smileys en wees bescheiden

De handreiking bevat mooie en zinvolle adviezen voor iedere kerkelijke vertegenwoordiger die sociale media gebruikt. Een paar dingen licht ik eruit:

  1. Denk na over je online identiteit als ambtsdrager. Wees bijvoorbeeld voorzichtig met het bekritiseren van personen en maak in je profiel duidelijk hoe jij je verhouding tussen werk en privé ziet. En denk om je taalgebruik: wees netjes, maar spreek geen kerkelijke geheimtaal.
  2. Gebruik smileys. Op die manier kun je emotie meegeven aan je berichten en misverstanden voorkomen.
  3. Wees bescheiden: sociale media hebben het gevaar van narcistisch gebruik in zich. Door juist aandacht te hebben voor anderen en voor hen ruimte te scheppen voorkom je dat je narcisme voedt.

Nog 5 andere adviezen

De Christelijke Gereformeerde Kerken hebben wel een algemene gedragscode voor predikanten en kerkelijk werkers. Verschillende elementen daaruit zijn zonder meer relevant voor het gebruik van sociale media. Ik noem:

  1. Sta open voor kritiek. Dat geldt online evenzeer als offline. Sociale media hebben wat dat betreft een behoorlijk zelfreinigend vermogen voor wie er voor open staat.
  2. Let op een gezonde verhouding tussen afstand en nabijheid ten opzichte van mensen die aan je zorg zijn toevertrouwd. De grenzen die je in dit opzicht in het gewone verkeer met gemeenteleden hanteert – bijvoorbeeld het niet te veel onderhouden van privécontacten met personen van het andere geslacht of met jeugd – zijn online minstens zo belangrijk.
  3. Houd vertrouwelijk wat vertrouwelijk is. Uit je op sociale media nooit over pastorale contacten.
  4. Neem verantwoordelijkheid voor je gezin. Laat sociale media niet allesbeheersend worden. Je telefoon regelmatig uitzetten of op de werkkamer laten liggen is een goede manier om je gezinsleden de aandacht te kunnen geven die ze verdienen.
  5. Wees je bewust van je voorbeeldfunctie: als ambtsdrager en gelovige ben je een navolger van Christus.

Is een gedragscode nodig?

Ik zou niet pleiten voor nog een gedragscode. Een teveel aan codes kan de illusie wekken dat je met regels ongelukken kunt voorkomen. Beter is het om te werken aan bewustwording van wat het betekent om navolger van Christus te zijn in al je relaties, ook je online relaties.


Tijdens de inspiratiebijeenkomsten van ‘Kerk-zijn online’ in 2015 leidde predikant Wim de Bruin een workshop over hoe vertegenwoordigers van kerken sociale media effectief kunnen inzetten. Zijn presentatie voor de workshop herschreef hij tot een aantal blogs.

ambtelijk

Kies je voor de persoonlijke of de ambtelijke sociale-mediastijl?

Welke stijl gebruik je als predikant, ambtsdrager of andere kerkelijke vertegenwoordiger op sociale media? En waarom?

Ambtsdragers zijn inmiddels veelvuldig op sociale media actief. In hun presentatie op sociale media is vaak goed terug te zien hoe zij omgaan met de verhouding tussen persoon en hun ambt. Houden zij die twee gescheiden? Of zijn ze verweven, geeft bijvoorbeeld een predikant op sociale media ook een inkijkje in zijn gezinsleven?

Foto’s van het gezin

Zelf gebruikte ik al lang voordat ik predikant werd (het toentertijd populaire) MSN, Hyves en ook Facebook. Ik zette het dus persoonlijk in. Ik ben dit blijven doen tijdens het predikantschap. Ik deel bijvoorbeeld regelmatig foto’s van mijn gezin op Facebook, en uit persoonlijke meningen over van alles en nog wat op Twitter. Persoon en ambt zijn bij mij op sociale media verweven.

Een paar opmerkingen daarbij:

  1. Als ik sociale media gebruik, ben ik mij er altijd van bewust dat ik predikant ben. Soms heeft dat gevolgen voor de manier waarop ik op iemand reageer. Soms heeft het gevolgen voor de vraag of ik iets al of niet deel.
  2. Ik probeer mij (ook) op sociale media altijd te realiseren dat de manier waarop ik mij presenteer invloed heeft op de manier waarop anderen tegen de kerk aankijken. En, nog belangrijker: tegen het christelijk geloof aankijken.
  3. Hoe dan ook gaat het persoonlijk gebruik bij mij sterk boven het ambtelijk gebruik. Dat laat ik ook zien in mijn Twitterprofiel. Het heeft ongetwijfeld te maken met mijn ambtsvisie: ik zie mezelf als een persoon die een ambt draagt. Het persoonlijke gaat aan het ambtelijke vooraf.

Wat is beter?

Ik kom ook collega’s tegen die sociale media vooral ambtelijk gebruiken. Sommigen zijn daar strikt in en zullen bijvoorbeeld nooit iets persoonlijks delen of een sterke mening uiten. Anderen zijn er iets losser in en laten wat meer van zichzelf zien.

Maar de thema’s waarover ze tweets en berichten delen zijn vooral kerkelijk en christelijk. Hier kan een wat andere ambtsvisie achterzitten; de persoon laat zijn communicatie grotendeels bepalen door het ambt dat hij of zij draagt.

Is een persoonlijke insteek op sociale media beter dan een ambtelijke? Of andersom? Ik blijf daar graag het antwoord schuldig op. Dit is het belangrijkste, denk ik:

  • Voor iedereen die ook namens de kerk op sociale media spreekt, is het van belang om op het oog te houden dat persoon en ambt altijd verweven zijn. Je bent in je vrije tijd nog steeds predikant, ouderling, jeugdleider of christen.
  • Wat je in je privéleven doet, heeft in alle gevallen wel degelijk te maken met hoe mensen tegen jou als christen of ambtsdrager aankijken.
  • Tot slot: denk altijd na over je online identiteit als ambtsdrager. Laat het niet zo maar gebeuren maar maak een keuze: of een meer persoonlijke of ambtelijke sociale-mediastijl.

Tijdens de inspiratiebijeenkomsten van ‘Kerk-zijn online’ in 2015 leidde predikant Wim de Bruin een workshop over hoe vertegenwoordigers van kerken sociale media effectief kunnen inzetten. Zijn presentatie voor de workshop herschreef hij tot een aantal blogs.

doel

Met welk doel gebruik je als kerkelijke vertegenwoordiger sociale media?

Met welke doel kan een predikant, ambtsdrager of andere kerkelijke vertegenwoordiger sociale media inzetten? En voor welke aanpak kies je dan? Predikant Wim de Bruin vertelt in dit blog over zijn ervaringen hiermee.

Gebruik je sociale media, dan kun je er wat mij betreft niet omheen je af te vragen waarom je ze gebruikt. Wat wil je ermee, wat is je doel? Onder collega-predikanten en andere kerkelijke gebruikers zie ik grofweg 5 doelstellingen:

  1. Missionair
  2. Gemeenteopbouw
  3. Jezelf in de markt zetten
  4. Netwerken
  5. Opiniëren

Missionair

Sommige gebruikers van sociale media willen buitenkerkelijken bereiken met het Evangelie. Wat is dan de beste strategie? Een eerste reflex kan zijn het delen van allerlei opbouwende teksten. Maar het is de vraag hoe effectief dat is. Interactie en openstaan voor wat de ander werkelijk drijft, is minstens zo belangrijk. Ook is het noodzakelijk, denk ik, iets van jezelf te laten zien en je niet verschuilen achter een woordenbrij.

Gemeenteopbouw

Ook gemeenteopbouw kan een belangrijk doel van je gebruik van sociale media zijn. Steeds meer kerken hebben bijvoorbeeld een Facebook-groep voor de gemeente. Vooral voor het meeleven met elkaar is Facebook erg effectief. Rond een verjaardag of andere hoogte- en dieptepunten even iets van je laten horen is een kleine moeite, maar wel heel belangrijk.

Jezelf in de markt zetten

Sommige kerkelijke vertegenwoordigers willen bepaalde dingen ‘verkopen’. Bijvoorbeeld een boek, website of cursus. In zo’n geval is het goed om bewust na te denken over hoe je je doelgroep het beste bereikt. Het begint vaak al met iets simpels als een goede #hashtag op Twitter of een duidelijke pagina op Facebook. Daarmee is je product goed vindbaar voor mensen die ernaar op zoek zijn.

Netwerken

Veel predikanten brengen veel tijd alleen op hun studeerkamer doorbrengen. Sociale media zijn bij uitstek geschikt om contacten te onderhouden met collega’s en elkaar op die manier te steunen, soms heel praktisch bij de preekvoorbereiding. Collega’s kunnen goede boekentips hebben bijvoorbeeld. Sommigen omschrijven Twitter daarom wel  als hun ‘praatje bij het koffieautomaat’.

Opiniëren

Sociale media zijn heel geschikt om meningen te uiten. Wil je maximaal effect, formuleer je bericht dan zo puntig mogelijk. Koppel er op Facebook een plaatje aan, mensen klikken namelijk significant vaker op een bericht met plaatje dan een bericht zonder plaatje. Langere meningen kun je het beste uiten via een weblog. Een korte link op Facebook en Twitter met een pakkende titel erbij doet de rest.

Bij welke doel kies ik voor welk sociaal medium?

Facebook is typisch een sociaal medium dat gericht is op onderlinge contacten. Twitter heeft zich afgelopen jaar veel meer ontwikkeld tot nieuwsmedium. Welk sociaal medium je inzet om je doel te gebruiken vraagt bewuste doordenking. Bij een doel als netwerken is de keuze simpeler dan bij missionair-zijn of gemeenteopbouw.

In alle gevallen is het goed om na te denken over de aard van het medium dat je gebruikt. Concreet betekent dit dat ik een foto van mijn kinderen eerder op Facebook deel dan op Twitter. En mijn opinie over wat er in kerk of maatschappij speelt, deel ik juist weer eerder op Twitter.

Een paar tips:

  1. Kies ervoor via sociale media interactief te zijn en relaties aan te gaan. Niets is zo effectief als echt contact leggen met andere mensen. Een open houding voor het perspectief van de ander is daarbij belangrijk. Zo laat je als ambtsdrager en gelovige zien dat je niet alleen (s)preekt, maar bereid bent tot een goed gesprek.
  2. Laat in de interactie vooral iets van jezelf zien. Ook hoe jij als mens worstelt met bepaalde dingen. Of hoe je mening over een bepaald thema tot stand komt. Echte menselijkheid doet het in de praktijk beter dan een mooi profiel waarachter je je verschuilt.
  3. Gebruik je sociale media als instrument voor gemeenteopbouw, denk dan als predikant of ambtsdrager goed na over je opstelling in de online discussies. Realiseer je dat online discussies eerder uit de hand lopen dan offline discussies. Op tijd stoppen is daarom belangrijk om sommige relaties goed te houden. Desnoods spreek je iemand met wie je in discussie was even aan op zondag.

Tijdens de inspiratiebijeenkomsten van ‘Kerk-zijn online’ in 2015 leidde predikant Wim de Bruin een workshop over hoe vertegenwoordigers van kerken sociale media effectief kunnen inzetten. Zijn presentatie voor de workshop herschreef hij tot een aantal blogs.