Berichten

offline

Johannes van den Akker: ‘Vasten van sociale media is saai en niet sociaal’

johannesOok deze Vastentijd (of Veertigdagentijd) doen mensen het weer: vasten van sociale media. Ze gebruiken komende weken minder Twitter, Facebook en Instagram of zijn er totaal afwezig.

Enkele jaren geleden vastte ook Johannes van den Akker – inmiddels abt van het Amsterdamse Kleiklooster – 40 dagen van sociale media. Over hoe dit hem beviel, blogde hij naderhand op Social Missie. Met toestemming van Johannes plaatsen wij zijn blog opnieuw.

Iets meer dan 40 dagen geleden schreef ik hier op Social Missie waarom je wel of niet zou moeten vasten van sociale media. Ik heb het gedaan, maar het is me niet goed bevallen. Ik zal uitleggen waarom.

Het had vele voordelen…

Natuurlijk had het vele voordelen, het thuisfront was blij dat ik wat minder vaak met m’n telefoon in de weer was, ik kon niet acuut mijn mening spuien over allerhande zaken en ik had meer rust voor het lezen van boeken, kranten en artikelen voor m’n studie. Kortom, ik liet me (sociaal) beperken tot mijn fysieke omgeving en hoefde dat niet uit te breiden met een digitale omgeving.

En toch is het me niet goed bevallen

Het belangrijkste nadeel was dat je veel zaken minder (intensief) meemaakt. Bijvoorbeeld het gemeenschapsleven van de gemeenschap waar ik bij hoor, Stroom Amsterdam. Zonder Facebook werd mijn deel van het gemeenschapsleven beperkt tot de fysieke ontmoetingen; ik heb gemerkt dat dat ineens wel heel weinig is.

Je mist verjaardagen, je mist geboortes (ja, na een paar dagen ben je er wel van op de hoogte), je mist hulpvragen voor activiteiten rondom Stroom, je mist het hele voorbereidingstraject / toeleven naar de Stille Week. En zo kan ik nog wel even doorgaan.

Mijn participatiegraad binnen de gemeenschap was simpelweg op een erg laag pitje gezet. Of de anderen dat gemerkt hebben? Misschien niet, maar dat is niet zo belangrijk.

In m’n eentje tv kijken

Een ander nadeel in dit verlengde: met sommige tweeps ‘trek je bijna dagelijks op’ en deel je wat je bezighoudt of opvalt of stoort of inspireert of… En met sommigen doe ik dat al zo’n vier jaar. En dan stopt dat ineens.

En als laatste. De afgelopen veertig dagen heb ik alleen, in ‘m’n eentje’ TV gekeken. Althans, zo voelde dat. Want ik kon niet met anderen bespreken of becommentariëren wat ik zag. Ik kon niet lezen wat anderen vonden van gesprekken en interviews.

Het was saai

Maar daarom ook niet sociaal? Onder andere. Maar ook omdat er tegenwoordig zo veel op internet staat en wordt gepubliceerd dat je elkaar nodig hebt om op de krenten in de pap gewezen te worden. En te wijzen. Jullie hebben een hoop gemist aan boeiende artikelen die ik heb gelezen en niet heb kunnen delen :-).

Het had invloed op mijn ‘belonging’

Gerard Delanty merkt in zijn boek ‘Community’ op dat communicatie als medium de belangrijkste expressie is van ‘belonging’. Ik heb gemerkt dat dat klopt. Het had invloed op mijn belonging ten opzichte van Stroom, vrienden op Twitter en Facebook.

Ja, er wordt nog al eens besmuikt gesproken over het sociale van sociale media. En dat snap ik best. Natuurlijk doe je je soms beter voor dan je bent, maar dat doe je voor de telefoon ook. En natuurlijk zijn er gradaties in vrienden op Facebook, maar ook die gradaties zijn op een feestje prima aan te wijzen.

Waarom ik hier nog weer eens dat sociale onderstreep? Omdat ik heb gemerkt dat het van groter belang is in ons hedendaagse repertoire van sociale vaardigheden dan vaak wordt gedacht. Nee, dat geldt niet voor iedereen. Maar ja, dat geldt wel voor een steeds grotere groep mensen.

En niet te vergeten – dit is immers een blog voor onder andere voorgangers en dominees – dat geldt ook bij jou in de kerk. Belonging, ook middels Facebook en Twitter. Hou je daar rekening mee?

gedragdscode

Gedragscode of regels voor kerken op sociale media nodig? Ds. Wim de Bruin geeft advies

In dit laatste blog gaat ds. Wim de Bruin in op gedrag op sociale media door kerkelijk vertegenwoordigers. Is het nodig om een gedragscode te hanteren?

Uiteindelijk kiest iedere predikant, ambtsdrager of jeugdleider een eigen stijl op sociale media en deelt wat hij/zij denkt dat goed is om te delen. Zo simpel is het uiteindelijk. Dit roept onder andere de vraag op of er een gedragscode moet komen voor het gebruik van sociale media door mensen die voor de kerk werken.

De Christelijke Gereformeerde Kerken (waar ik deel van uitmaak) hebben zo’n gedragscode niet. De Protestantse Kerk Nederland (PKN) heeft er wel één, zij het dat het een ‘handreiking’ heet. De ‘Handreiking voor predikanten en kerkelijk werkers voor het gebruik van sociale media’ is als appendix toegevoegd aan de ‘Beroepscode en gedragsregels voor predikanten en kerkelijk werkers’. Je vindt de beroepscode hier.

Gebruik smileys en wees bescheiden

De handreiking bevat mooie en zinvolle adviezen voor iedere kerkelijke vertegenwoordiger die sociale media gebruikt. Een paar dingen licht ik eruit:

  1. Denk na over je online identiteit als ambtsdrager. Wees bijvoorbeeld voorzichtig met het bekritiseren van personen en maak in je profiel duidelijk hoe jij je verhouding tussen werk en privé ziet. En denk om je taalgebruik: wees netjes, maar spreek geen kerkelijke geheimtaal.
  2. Gebruik smileys. Op die manier kun je emotie meegeven aan je berichten en misverstanden voorkomen.
  3. Wees bescheiden: sociale media hebben het gevaar van narcistisch gebruik in zich. Door juist aandacht te hebben voor anderen en voor hen ruimte te scheppen voorkom je dat je narcisme voedt.

Nog 5 andere adviezen

De Christelijke Gereformeerde Kerken hebben wel een algemene gedragscode voor predikanten en kerkelijk werkers. Verschillende elementen daaruit zijn zonder meer relevant voor het gebruik van sociale media. Ik noem:

  1. Sta open voor kritiek. Dat geldt online evenzeer als offline. Sociale media hebben wat dat betreft een behoorlijk zelfreinigend vermogen voor wie er voor open staat.
  2. Let op een gezonde verhouding tussen afstand en nabijheid ten opzichte van mensen die aan je zorg zijn toevertrouwd. De grenzen die je in dit opzicht in het gewone verkeer met gemeenteleden hanteert – bijvoorbeeld het niet te veel onderhouden van privécontacten met personen van het andere geslacht of met jeugd – zijn online minstens zo belangrijk.
  3. Houd vertrouwelijk wat vertrouwelijk is. Uit je op sociale media nooit over pastorale contacten.
  4. Neem verantwoordelijkheid voor je gezin. Laat sociale media niet allesbeheersend worden. Je telefoon regelmatig uitzetten of op de werkkamer laten liggen is een goede manier om je gezinsleden de aandacht te kunnen geven die ze verdienen.
  5. Wees je bewust van je voorbeeldfunctie: als ambtsdrager en gelovige ben je een navolger van Christus.

Is een gedragscode nodig?

Ik zou niet pleiten voor nog een gedragscode. Een teveel aan codes kan de illusie wekken dat je met regels ongelukken kunt voorkomen. Beter is het om te werken aan bewustwording van wat het betekent om navolger van Christus te zijn in al je relaties, ook je online relaties.


Tijdens de inspiratiebijeenkomsten van ‘Kerk-zijn online’ leidde ds. Wim de Bruin (predikant CGK Purmerend) een workshop over hoe vertegenwoordigers van kerken sociale media effectief kunnen inzetten. Zijn presentatie voor de workshop herschreef hij tot 4 blogs. (Lees hier deel 1 t/m 3).